بلندپروازی در واشنگتن، زمین گیری در خلیج فارس

مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری که خود را «معمار نظم نوین جهانی» می‌خواند، این روزها در تنگه هرمز با واقعیتی تلخ روبهرو شده است: ایران نه‌تنها قواعد بازی را تغییر نداده، بلکه خودش میزبان و داور این میدان است. روزنامه عبری هاآرتص دیروز با قاطعیت اعلام کرد که کنترل تنگه هرمز در دست تهران است و ادعای ترامپ مبنی بر «باز کردن» این آبراه، چیزی جز یک شوپروپ انتخاباتی برای پوشش شکستهای میدانی نیست.

اما تناقض کاخ سفید به همین جا ختم نمی‌شود. ترامپ در اوج التهاب نظامی، یکباره از طرح عوارض ۲۰ درصدی بر کشتیهای عبوری از هرمز رونمایی کرد؛ طرحی که نهتنها با واکنش تند کشورهای حاشیه خلیج فارس روبه‌رو شد، بلکه تنها ۲۴ ساعت بعد، خود ترامپ مجبور شد آن را به «توافقات دوجانبه تجاری» تقلیل دهد. این عقبنشینی رکوردشکن، در تاریخ دیپلماسی اقتصادی آمریکا کمنظیر است و نشان میدهد که کارتهای ترامپ در برابر اراده آهنین ایران، یک به یک بی‌فایده می‌شوند.

رویای تصرف خارک؛ بلوفی که سنگین تمام میشود

تهدیدات ترامپ به تصرف جزیره خارک* و پیادهسازی نظامیان آمریکایی در این جزیره استراتژیک، این روزها به سوژهای تکراری در شبکههای اجتماعی ترامپ تبدیل شده است. اما تحلیلگران نظامی مستقل در نشریه «نشنال اینترست» میگویند که این تهدید، غیرعملی و خودکشنده است. چرا؟

چون خارک در عمق خلیج فارس قرار دارد و هر ناو یا کشتی آمریکایی برای رسیدن به آن، محکوم به عبور از تنگه هرمز است؛ همان جایی که ایران با مینهای دریایی، موشکهای ساحلی-دریایی، پهپادهای انتحاری و قایق‌های تندرو، کمربند مرگ را برای هرگونه نفوذ نظامی تنیده است. فرماندهان سپاه پاسداران به صراحت گفته‌اند که پاسخ به هرگونه تعرض به خارک، فراتر از مرزهای جغرافیایی خواهد بود و بیش از ۸۵ هدف نظامی آمریکا در بحرین و کویت در فهرست انتقام قرار دارند.

ترامپ که به تازگی از کشته شدن ۱۲ نظامی آمریکایی در درگیریهای اخیر خبر داده، بهخوبی میداند که لشکرکشی به خارک، نه یک «عملیات محدود»، که آغاز یک باتلاق تمام عیار در جنوب غرب آسیاست؛ باتلاقی که یادآور ویتنام و افغانستان برای کاخ سفید خواهد بود.

اقتصاد زیر فشار؛ برگ برندهای که از دست ترامپ خارج شد

بزرگترین اشتباه راهبردی ترامپ، دست‌کم گرفتن ابزار فشار اقتصادی ایران از طریق بستن تنگه هرمز است. وقتی ایران دریای سرخ را به روی کشتیهای اسرائیلی و آمریکایی میبندد و تنگه هرمز را عملاً به «تنگه انحصاری» خود تبدیل می‌کند، قیمت نفت برنت در بازارهای جهانی به سقف تاریخی نزدیک می‌شود و تورم در آمریکا و اروپا را مهارناپذیر میسازد.

طرح عوارض ۲۰ درصدی ترامپ در واقع یک نقاب بر چهره درماندگی بود؛ او می‌خواست بگوید «ما تنگه را اداره میکنیم، پس از آن مالیات میگیریم»، اما واکنش منفی کشورهای حوزه خلیج فارس و بیم از افزایش ۲ برابری هزینه حمل نفت، او را در کوتاهترین زمان ممکن به عقب نشینی واداشت. این یعنی ایران با کنترل هرمز، نه‌تنها دریایی را بسته، بلکه اقتصاد جهانی را در گروی سیاستهای خود اسیر کرده است.

باتلاق انتخابات؛ ترامپ محصور در تناقض‌ها

نکته کلیدی که بسیاری از تحلیلگران از آن غافلند، اما هاآرتص به آن اشاره کرده، این است که ترامپ بیشتر از آنکه به پیروزی در هرمز فکر کند، به پیروزی در انتخابات نوامبر ۲۰۲۶ چشم دوخته است. نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان میدهد که ۷۹ درصد آمریکاییها معتقدند جنگ با ایران طولانی خواهد شد و ۵۸ درصد آن را بیارزش و هزینهای ارزیابی کرده‌اند. محبوبیت ترامپ نیز در پی این جنگ فرسایشی به ۳۴ درصد سقوط کرده است.

تناقض ترامپ اینجاست: او نمیتواند از جنگ خارج شود، چون عقب‌نشینی را «ضعف» جلوه میدهد؛ و نمیتواند تشدیدش کند، چون رأی‌دهندگان خسته از جنگ، پشتش را خالی خواهند کرد. پس دست به بلوف‌های رسانه‌ای میزند؛ از خارک و بمباران پل‌ها تا عوارض ۲۰ درصدی، اما هر بار در برخورد با واقعیت میدان، مات و مبهوت میماند.

جمع‌بندی؛ ایران برنده شطرنج هرمز

آنچه امروز در تنگه هرمز میگذرد، یک مناقشه مرزی یا تعرفه گمرکی نیست؛ تقابل دو نگاه به نظم جهانی است: نگاه آمریکایی که میخواهد با زور و تهدید، قواعد را به نفع خود تغییر دهد، و نگاه ایرانی که با کنترل یک آبراه استراتژیک، تنها بازیگر تعیین کننده در معادلات انرژی جهان باقی مانده است.

ترامپ در هرمز مات شده؛ مات در باتلاق نظامی، شکست اقتصادی ۲۴ ساعته و فشار افکار عمومی. و این مات، به قلم هاآرتص، فقط تازه شروع یک افول بزرگتر برای کاخ سفید در خلیج فارس است.