صورتحساب جنگ روی میز گروه ۲۰؛ وقتی «پیروزی» ترامپ به التماس برای امنیت دریایی رسید
مریم حسینزاده هنزایی، توانانیوز – آتلانتا، جورجیا — نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در حالی به میزبانی آمریکا برگزار شد که قرار بود صحنه نمایش اقتدار واشنگتن باشد، اما به صحنه اعتراف...
مریم حسینزاده هنزایی، توانانیوز – آتلانتا، جورجیا — نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در حالی به میزبانی آمریکا برگزار شد که قرار بود صحنه نمایش اقتدار واشنگتن باشد، اما به صحنه اعتراف ضمنی به بنبست سیاستهای جنگطلبانه ترامپ در قبال ایران تبدیل شد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در این نشست از متحدان واشنگتن خواست تا برای تأمین امنیت دریایی، انرژی و زنجیرههای تأمین، که به گفته خودش «زیربنای امنیت اقتصادی» هستند، با واشنگتن همکاری کنند. این درخواستِ استمداد، در تناقضی آشکار با ادعاهای مکرر دونالد ترامپ درباره «شکست کامل» ایران و «تسلط» آمریکا بر تنگه هرمز قرار دارد و پرده از واقعیتی میدانی برداشت که واشنگتن ماهها تلاش کرده بود آن را پنهان کند: آمریکا در مدیریت بحرانی که خود آغاز کرده، ناتوان است.
ترامپ در ماههای گذشته بارها مدعی شده بود که ایران «بهشدت شکست خورده» و آمریکا «کنترل کامل» تنگه هرمز را در دست دارد. او حتی در یک سخنرانی انتخاباتی در لانگ آیلند گفت که بهزودی تنگه هرمز را «قلمرو ایالات متحده» اعلام خواهد کرد و «هیچ کشتیای بدون اجازه ما عبور نخواهد کرد». با این حال، شبکه CNN گزارش داده است که ترامپ ۳۹ بار ادعا کرده ایران تسلیم شده یا demands آمریکا را پذیرفته، و هر بار این ادعاها نادرست از آب درآمده است. تحلیلگران آمریکایی نیز تأکید کردهاند که جنگ با ایران نشان داد ایالات متحده دیگر یک ابرقدرت نیست و حتی نتوانسته تنگه هرمز را بازگشایی کند. اکنون همان رئیسجمهوری که از «پیروزی» سخن میگفت، وزیر خارجهاش را به آتلانتا فرستاده تا از کشورهای گروه ۲۰ برای «حفاظت از مسیرهای کشتیرانی» کمک بگیرد — اقرار عملی به اینکه واشنگتن بهتنهایی از عهده بحرانی که خود آفریده برنمیآید.

در همین نشست، حضور سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، و انتشار خبر تأیید فروش ۵۰۰ موشک رهگیر پاتریوت به اوکراین توسط وزارت خارجه آمریکا در همان روز، چهره دیگری از سیاست دوگانه واشنگتن را آشکار کرد. لاوروف با انتقاد از این تصمیم گفت که «مسائل بنیادین» با روسیه حل نشده و تحریمها ادامه دارد، در حالی که واشنگتن همزمان از دیپلماسی سخن میگوید و در عمل جنگ را در اوکراین تشدید میکند. این تناقض — گفتار صلح و کردار جنگ — دقیقاً همان الگویی است که در قبال ایران نیز تکرار شده است: واشنگتن از یک سو خواستار «همکاری جهانی» برای ثبات اقتصادی است و از سوی دیگر با ادامه خصومت و محاصره دریایی، عامل اصلی ناامنی در آبراههای حیاتی جهان باقی میماند.

هزینه این سیاست برای اروپا اما بسیار سنگینتر از آن بوده که در بیانیههای دیپلماتیک بگنجد. صدراعظم آلمان، فریدریش مرز، اعلام کرد که افزایش قیمتهای انرژی ناشی از جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز، در هشت ماه گذشته بیش از ۱۰۰ میلیارد یورو به اروپا خسارت زده است. کمیسیون اروپا نیز برآورد کرده که این خسارت حدود ۱۰۰ میلیارد یورو (معادل ۱۱۲ میلیارد دلار) بوده است. پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۵ درصد از ترانزیت نفت جهان و ۲۰ درصد از ترانزیت گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز میگذشت. این شکاف عمیق میان واشنگتن و پایتختهای اروپایی — که یکی بر طبل جنگ میکوبد و دیگری هزینه آن را با واحد پول خود پرداخت میکند — به ناکامی گروه ۲۰ در صدور بیانیه پایانی مشترک نیز دامن زد و عمق اختلافات غرب را برملا ساخت.

تنها مسیر واقعی برای عبور از این بحران، نه ادامه ادعاهای بیپایه درباره «پیروزی»، بلکه پذیرش واقعیتهای میدانی و به رسمیت شناختن طرحی است که ایران بهعنوان شرط پایان تنش ارائه کرده است. تهران یک طرح هفتمادهای را از طریق میانجیهای بینالمللی به واشنگتن ارائه کرده که بر اساس آن، بازگشایی کامل تنگه هرمز و ازسرگیری ترافیک دریایی عادی، مشروط به پایان یافتن عملیات نظامی در همه جبههها، رفع محاصره دریایی و تحریمهای اقتصادی، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، و تثبیت حاکمیت ایران بر تنگه هرمز است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، صریحاً اعلام کرده که «تا زمانی که هفت شرط ما بر اساس تفاهمنامه اسلامآباد محقق نشود، تنگه هرمز باز نخواهد شد». این طرح، نه یک «تسلیم» برای ایران و نه یک «پیروزی» برای آمریکا، بلکه یک چارچوب عملی برای خروج از جنگی است که هزینه آن — از ۱۰۰ میلیارد یورو خسارت اروپا تا ناامنی غذایی و انرژی در سراسر جهان — دیگر برای هیچ طرفی قابل تحمل نیست. پذیرش این چارچوب، پایان اقدامات خصمانه و احترام به حقوق دفاعی و حاکمیت ایران بر تنگه هرمز، تنها راه بازگرداندن ثبات به اقتصاد جهانی و جلوگیری از فروپاشی بیشتر نظم اقتصادی بینالمللی است.