مریم حسین زاده هتزایی ، کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد، روز چهارشنبه با انتشار بیانیهای هشداردهنده، اقدامات اخیر دولت آمریکا علیه کوبا را محکوم کردند و از جامعهٔ بینالمللی خواستند که پیش از آنکه این جزیرهٔ کارائیب به «غزهٔ خاموشی» بدل شود، فوراً وارد عمل شوند. این تعبیر تلخ، که نخستین بار توسط نمایندگان کنگرهٔ آمریکا به کار گرفته شد، اکنون به زبانی رسمی در گزارشهای نهادهای بینالمللی راه یافته و زنگ خطری برای یک فاجعهٔ انسانیِ بیسروصدا به شمار میرود.

بحران انرژی و فروپاشی زیرساختها:

از ابتدای سال ۲۰۲۶، کاخ سفید با تشدید تحریمهای موسوم به «محاصرهٔ اقتصادی»، صادرات نفت و فرآوردههای سوختی به کوبا را عملاً قطع کرده است. این اقدام، که هدف آن فلج کردن شبکهٔ برق و حملونقل کشور اعلام شده، پیامدهایی فوری داشته: تاکنون سه خاموشی سراسری در کوبا رخ داده، بیمارستانها با کمبود شدید سوخت ژنراتور مواجهاند، و سیستم آبرسانی در چندین استان از کار افتاده است. به گفتهٔ کارشناسان سازمان ملل، «محاصرهٔ انرژی» نهتنها زندگی روزمره را مختل کرده، بلکه درمان بیماران سرطانی و دسترسی کودکان به واکسن را نیز با خطر جدی روبهرو ساخته است.

مجازات جمعی یا ابزار تغییر رژیم؟

گزارشگران ویژهٔ سازمان ملل در این بیانیه تأکید کردهاند که تحریمهای کنونی فراتر از یک اقدام تنبیهی اقتصادی است و مصداق «مجازات جمعی» علیه ۱۱ میلیون شهروند کوبایی به شمار میرود. آنها با استناد به منشور ملل متحد، این اقدامات را نقض آشکار حق تعیین سرنوشت و حقوق بنیادین بشر دانسته و هشدار دادهاند که هدف نهایی، وادار کردن کوبا به تغییر نظام سیاسی از طریق گرسنگی و ناامیدی است. در بخشی از این بیانیه آمده است: «غذا و دارو هرگز نباید به سلاح سیاسی تبدیل شوند؛ آنچه امروز در کوبا میگذرد، جنگی خاموش علیه غیرنظامیان است.»

قیاس با غزه؛ شباهتها و تفاوتها:

کارشناسان با اشاره به وضعیت نوار غزه، خاطرنشان کردهاند که اگرچه کوبا درگیر جنگ نظامی نیست، اما محاصرهٔ همهجانبهٔ اقتصادی و قطع دسترسی به سوخت، غذا و دارو، تصویری مشابه از «خفگی تدریجی» را رقم زده است. تفاوت در اینجاست که خبرگزاریهای جهانی توجه چندانی به این بحران ندارند و به همین دلیل، آن را «غزهٔ خاموش» نامیدهاند؛ فاجعهای که بدون بمباران هوایی، اما با سکوت رسانهای، جان انسانها را میگیرد.

واکنش جامعهٔ بین المللی و ناکامی قطعنامه های سازمان ملل:

اگرچه مجمع عمومی سازمان ملل طی ۳۳ سال گذشته، هر سال با اکثریت قاطع (۱۶۵ رأی موافق در آخرین رأیگیری) پایان تحریمها را خواستار شده، اما آمریکا با تکیه بر حق وتو در شورای امنیت، این قطعنامهها را بیاثر کرده است. کارشناسان سازمان ملل اکنون از شورای امنیت میخواهند که این موضوع را بهعنوان «تهدید علیه صلح و امنیت بینالمللی» در دستور کار قرار دهد و از نهادهای امدادرسان نیز خواسته شده که برای ارسال فوری کمکهای انسانیدوستانه به کوبا، کریدورهای امن ایجاد کنند.

چشمانداز تاریک و مسئولیت تاریخی:

بدون تغییر فوری در سیاستهای واشنگتن، پیشبینی میشود تا پایان سال جاری میلادی، نرخ سوءتغذیه در کوبا دو برابر شود و نظام درمانی این کشور به نقطهٔ فروپاشی کامل برسد. کارشناسان تأکید دارند که جهان نمیتواند در برابر تکرار الگوی غزه، این بار در سوی دیگر اقیانوس اطلس، سکوت اختیار کند. آنها از کشورهای عضو سازمان ملل خواستهاند که با ابتکار عمل دیپلماتیک، فشار بر آمریکا را افزایش دهند و مانع از تبدیل شدن کوبا به نخستین «فاجعهٔ انسانیِ خاموش» قرن جدید شوند. زمان به سرعت میگذرد، و هر روز تأخیر، یعنی از دست رفتن جانهای بیشتری که صدایشان به جایی نمیرسد.