واکاوی محدودیت استفاده از هوش مصنوعی در مدارس نیویورک

تارا فرزی ، توانانیوز ـ هوش مصنوعی در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های اثرگذار بر آموزش تبدیل شده است. ابزارهای هوش مصنوعی مولد می‌توانند در مدت کوتاهی متن تولید کنند، به پرسش‌های دانش‌آموزان پاسخ دهند، مسائل آموزشی را توضیح دهند و در انجام بسیاری از فعالیت‌های درسی نقش داشته باشند. با وجود این مزایا، گسترش سریع این فناوری در مدارس نگرانی‌هایی درباره کاهش تفکر مستقل، وابستگی دانش‌آموزان به فناوری، حریم خصوصی و تغییر شیوه یادگیری ایجاد کرده است.

در همین زمینه، شهر نیویورک در سپتامبر ۲۰۲۶ سیاست جدیدی را برای استفاده از هوش مصنوعی در مدارس دولتی این شهر اعلام کرد. بر اساس این سیاست، استفاده دانش‌آموزان از هوش مصنوعی مولد در پایه‌های 2-K تا هشتم برای سال تحصیلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ به مدت یک سال متوقف می‌شود. این تصمیم تقریباً ۶۰۰ هزار دانش‌آموز را تحت تأثیر قرار می‌دهد و از گسترده‌ترین محدودیت‌های استفاده دانش‌آموزی از هوش مصنوعی در مدارس آمریکا به شمار می‌رود.

شرح سیاست جدید نیویورک

بر اساس دستورالعمل رسمی مدارس دولتی نیویورک، نرم‌افزارهایی که از هوش مصنوعی مولد و تعامل مستقیم با دانش‌آموز استفاده می‌کنند، در پایه‌های 2-K تا هشتم مجاز نخواهند بود. همچنین چت‌بات‌های همراه در تمام پایه‌ها ممنوع شده‌اند. بنابراین، موضوع صرفاً ممنوعیت یک برنامه خاص مانند ChatGPT نیست، بلکه سیاست جدید طیف گسترده‌تری از ابزارهای دانش‌آموزمحور مبتنی بر هوش مصنوعی را دربرمی‌گیرد.

با این حال، سیاست نیویورک به معنای حذف کامل فناوری از مدارس نیست. دانش‌آموزان دبیرستانی همچنان می‌توانند در چارچوب‌های مشخص و با استفاده از ابزارهای تأییدشده با هوش مصنوعی کار کنند. برای آنها آموزش سواد هوش مصنوعی نیز در نظر گرفته شده است. همه دانش‌آموزان دبیرستانی باید دو دوره ۴۵ دقیقه‌ای در سال درباره هوش مصنوعی، نحوه عملکرد آن، سوگیری، حریم خصوصی، خطرات و کاربردهای مناسب آن دریافت کنند. همچنین تعداد محدودی برنامه آزمایشی تحت نظارت مستقیم معلم اجرا خواهد شد.

دلایل اتخاذ این تصمیم

یکی از مهم‌ترین دلایل اعلام‌شده برای این سیاست، حفاظت از فرایند یادگیری و تقویت توانایی تفکر مستقل دانش‌آموزان است. مسئولان مدارس نیویورک معتقدند دانش‌آموزان، به‌ویژه در سنین پایین، باید فرصت داشته باشند مسائل را خودشان بررسی کنند، اشتباه کنند، دوباره تلاش کنند و به نتیجه برسند. اگر یک ابزار هوش مصنوعی به‌سرعت پاسخ آماده را در اختیار دانش‌آموز قرار دهد، ممکن است بخشی از این فرایند یادگیری حذف شود.

شهردار نیویورک نیز بر اهمیت ارتباط انسانی، رابطه دانش‌آموز با معلم و یادگیری در کنار همکلاسی‌ها تأکید کرده است. از دیدگاه سیاست‌گذاران، فناوری زمانی مفید است که به یادگیری کمک کند و نباید جایگزین فرایند اصلی آموزش شود.

دلیل دیگر، نبود اطمینان کامل درباره آثار بلندمدت استفاده گسترده از هوش مصنوعی بر کودکان است. فناوری هوش مصنوعی با سرعت زیادی در حال توسعه است و تحقیقات درباره آثار آموزشی و رشدی آن همچنان ادامه دارد. به همین دلیل، مقامات نیویورک تصمیم گرفته‌اند به جای پذیرش بدون محدودیت این فناوری، یک سال فرصت برای بررسی آثار آن، جمع‌آوری اطلاعات و طراحی چارچوب دقیق‌تر ایجاد کنند.

نقش معلمان در سیاست جدید

نکته مهم این است که ممنوعیت شامل همه استفاده‌های کارکنان مدرسه نمی‌شود. معلمان همچنان می‌توانند از برخی ابزارهای هوش مصنوعی برای فعالیت‌هایی مانند برنامه‌ریزی آموزشی و امور اجرایی استفاده کنند؛ البته ابزارها باید استانداردهای ایمنی و حریم خصوصی مدارس نیویورک را رعایت کنند. بنابراین، سیاست جدید میان «استفاده دانش‌آموز از AI» و «استفاده حرفه‌ای و کنترل‌شده کارکنان مدرسه» تفاوت قائل شده است.

در واقع، هدف این سیاست حذف فناوری نیست، بلکه تلاش برای تعیین مرز میان فناوری مفید و فناوری‌ای است که ممکن است جایگزین فعالیت فکری دانش‌آموز شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا مدرسه باید دانش‌آموزان را برای آینده‌ای آماده کند که در آن هوش مصنوعی بخش مهمی از بازار کار خواهد بود.

مزایای احتمالی ممنوعیت

یکی از مزایای احتمالی این تصمیم، افزایش تمرکز بر مهارت‌های پایه است. کودکان در سال‌های ابتدایی مدرسه باید مهارت‌هایی مانند خواندن، نوشتن، حل مسئله، محاسبه و برقراری ارتباط را به‌صورت مستقل تمرین کنند. محدود کردن ابزارهایی که می‌توانند پاسخ آماده ارائه کنند، ممکن است دانش‌آموز را بیشتر به تلاش شخصی وادار کند.

مزیت دیگر، کاهش احتمال تقلب آموزشی است. یکی از مشکلاتی که با گسترش ابزارهای هوش مصنوعی ایجاد شده، تولید سریع تکالیف و پاسخ‌های آماده است. در چنین شرایطی ممکن است معلم نتواند تشخیص دهد که یک دانش‌آموز واقعاً مطلب را یاد گرفته یا صرفاً پاسخ تولیدشده توسط یک ابزار هوش مصنوعی را تحویل داده است.

موضوع حریم خصوصی نیز اهمیت دارد. بسیاری از ابزارهای دیجیتال آموزشی اطلاعاتی درباره کاربران جمع‌آوری می‌کنند. مدارس نیویورک در سیاست جدید خود تأکید کرده‌اند که ابزارهای فناوری باید از نظر امنیت، شفافیت و تأثیر آموزشی بررسی شوند.

معایب و انتقادهای احتمالی

در مقابل، مخالفان این تصمیم معتقدند ممنوعیت گسترده ممکن است دانش‌آموزان را از یادگیری مهارتی که در آینده به آن نیاز خواهند داشت، دور کند. هوش مصنوعی به سرعت در حال ورود به دانشگاه‌ها و محیط‌های کاری است و آشنایی با نحوه استفاده مسئولانه از آن می‌تواند بخشی از سواد دیجیتال نسل جدید باشد.

یکی از نگرانی‌های مهم، ایجاد فاصله میان دانش‌آموزانی است که در مدرسه به هوش مصنوعی دسترسی ندارند و دانش‌آموزانی که ممکن است خارج از مدرسه از این فناوری استفاده کنند. اگر خانواده‌های مرفه‌تر بتوانند در خانه ابزارهای هوش مصنوعی را در اختیار فرزندان خود قرار دهند، ممنوعیت مدرسه‌ای ممکن است به جای کاهش نابرابری، در شرایطی به افزایش شکاف آموزشی منجر شود.

همچنین، ممنوعیت به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل استفاده نادرست از هوش مصنوعی را حل کند. دانش‌آموزان در نهایت وارد جامعه‌ای خواهند شد که AI در آن حضور گسترده دارد. بنابراین، آموزش نحوه تشخیص پاسخ نادرست، بررسی منابع، شناخت سوگیری و استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی احتمالاً در بلندمدت مؤثرتر از ممنوعیت دائمی خواهد بود.

تحلیل سیاست نیویورک

از نظر تحلیلی، سیاست نیویورک را می‌توان نوعی «توقف و ارزیابی» دانست، نه مخالفت کامل با فناوری. این موضوع از آنجا مشخص است که محدودیت برای پایه‌های پایین‌تر شدیدتر است، اما در دبیرستان آموزش سواد هوش مصنوعی و برنامه‌های آزمایشی کنترل‌شده اجرا می‌شود.

این سیاست همچنین نشان می‌دهد که مسئولان میان «شناخت هوش مصنوعی» و «وابستگی به هوش مصنوعی» تفاوت قائل هستند. دانش‌آموز دبیرستانی باید بداند هوش مصنوعی چگونه کار می‌کند و چه خطراتی دارد، اما قرار نیست این فناوری جایگزین تفکر او شود.

از طرف دیگر، یک‌ساله بودن سیاست اهمیت زیادی دارد. مدارس نیویورک اعلام کرده‌اند که طی سال تحصیلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ تأثیر این سیاست و برنامه‌های آزمایشی را بررسی خواهند کرد و گروهی متشکل از دانش‌آموزان، معلمان، والدین، کارشناسان و مسئولان در ارزیابی آن مشارکت خواهند داشت. بنابراین، نتیجه این دوره می‌تواند در شکل‌گیری سیاست‌های سال‌های بعد مؤثر باشد.

اقدامات مکمل؛ محدودیت زمان استفاده از صفحه نمایش

سیاست جدید تنها به هوش مصنوعی محدود نمی‌شود و هم‌زمان محدودیت‌هایی برای زمان استفاده از صفحه نمایش نیز در نظر گرفته شده است. برای دانش‌آموزان پایه‌های سوم تا پنجم، حداکثر ۳۰ دقیقه در روز زمان یک‌به‌یک با صفحه نمایش به‌عنوان مقدار توصیه‌شده تعیین شده و برای پایه‌های ششم تا هشتم این مقدار ۴۵ دقیقه است. برای پایه‌های پایین‌تر نیز استفاده یک‌به‌یک از صفحه نمایش محدود شده است. البته برای فناوری‌های کمکی مورد نیاز دانش‌آموزان دارای معلولیت و برخی فعالیت‌های آموزشی استثناهایی وجود دارد.

این بخش نشان می‌دهد که سیاست نیویورک مسئله را فقط «هوش مصنوعی» نمی‌داند، بلکه به شکل گسترده‌تر به میزان وابستگی آموزش به فناوری نیز توجه دارد.

تصمیم نیویورک برای محدود کردن هوش مصنوعی در مدارس را نمی‌توان صرفاً یک اقدام ضد فناوری دانست. این تصمیم بیشتر تلاشی برای پیدا کردن تعادل میان مزایای فناوری و نیازهای اساسی فرایند یادگیری است. مسئولان شهر معتقدند کودکان در سال‌های ابتدایی باید ابتدا مهارت‌های پایه، تفکر مستقل، خلاقیت، ارتباط اجتماعی و حل مسئله را تقویت کنند و سپس با افزایش سن، به شکل کنترل‌شده با فناوری‌های پیشرفته‌تر آشنا شوند.

با این حال، موفقیت این سیاست به نحوه اجرای آن و نتایج ارزیابی یک‌ساله بستگی دارد. اگر ممنوعیت صرفاً باعث حذف فناوری شود، ممکن است فرصت آموزش استفاده صحیح از هوش مصنوعی از دانش‌آموزان گرفته شود. اما اگر این دوره برای مطالعه علمی، تدوین استانداردهای مشخص، حفاظت از اطلاعات دانش‌آموزان و طراحی روش‌های آموزشی مناسب استفاده شود، می‌تواند الگویی برای سایر نظام‌های آموزشی باشد.

در نهایت، مسئله اصلی این نیست که «هوش مصنوعی در مدرسه باشد یا نباشد»، بلکه این است که هوش مصنوعی چه زمانی، برای چه سنی، با چه هدفی و تحت چه نظارتی استفاده شود. تجربه نیویورک می‌تواند در سال‌های آینده به روشن‌تر شدن پاسخ این پرسش کمک کند؛ به‌خصوص در شرایطی که هوش مصنوعی به بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی تحصیلی و شغلی نسل جدید تبدیل می‌شود.