ریحانه حسن پور، توانانیوز_جامعه بینالمللی در هفتههای اخیر شاهد تحولاتی تأملبرانگیز در بحرین بوده است؛ جایی که دادستانهای این کشور برای شماری از شهروندان که صرفاً به جرم ثبت تصاویری از خسارتهای ناشی از حملات نظامی ایران اقدام کرده بودند، خواستار اشد مجازات، یعنی اعدام، شدهاند. این رویکرد قضایی، واکنشهای گستردهای را در محافل حقوقی و نهادهای مدافع حقوق بشر برانگیخته است و پرسشهای بنیادینی را در خصوص تعارض آن با اصول بنیادین حقوق جزا، آزادی بیان و قواعد بینالمللی جنگ مطرح ساخته است. نوشتار حاضر، با اتخاذ رویکردی تطبیقی، به واکاوی قوانین جزایی، مدنی و قواعد ناظر بر جنگ در دو کشور ایران و بحرین میپردازد تا از رهگذر این مقایسه، نقاط قوت و کاستیهای نظام حقوقی هر یک را در مواجهه با چنین پدیدهای تحلیل نماید.
اخیراً خبری از بحرین منتشر شده که بر اساس آن، دادستانهای این کشور برای شهروندانی که به اتهام عکسبرداری از خسارتهای ناشی از حملات ایران محاکمه میشوند، خواستار حکم اعدام شدهاند. این اقدام واکنشهای گستردهای در سطح بینالمللی به دنبال داشته و پرسشهای جدی در زمینه حقوق جزا، آزادی بیان و قوانین جنگ مطرح کرده است. در این مقاله، قوانین جزا، مدنی و جنگ ایران و بحرین به صورت تطبیقی بررسی شده و نقاط قوت و ضعف هر کشور در مواجهه با این پدیده تحلیل میگردد.
قانون جزا ایران:
قانون جزا ایران بر اساس اصول اسلامی و حقوق بینالملل نوشته شده است. اعدام بهخاطر عکسبرداری یا گزارشنویسی از رویدادهای نظامی غیرقابل قبول است. آزادی بیان و گزارشنویسی در محدوده قانونی حمایت میشود. ایران عضو قوانین بینالمللی مانند قوانین حقوقی جنگ و حقوق انسانی است.
قانون جزا بحرین:
در بحرین، اتهاماتی مثل عکسبرداری از خسارات ناشی از حملات نظامی میتواند منجر به اعدام شود. دادستانها در برخی موارد خواستار حکم اعدام برای شهروندانی شدهاند که به این اتهامات متهم میشوند. قوانین جزا در بحرین گاهی اوقات به عنوان ابزاری برای سرکوب آزادیهای اساسی استفاده میشوند.
قانون مدنی ایران:
قانون مدنی ایران اصول اسلامی را در کنار حقوق مدرن ترکیب کرده است. حقوق فردی، مالکیت و قراردادها بهخوبی مورد حمایت قرار میگیرند. ایران تلاش میکند قوانین خود را با قوانین بینالمللی هماهنگ کند.
قانون مدنی بحرین:
قانون مدنی بحرین نیز تحت تأثیر قوانین غربی است. اما گاهی اوقات اجرای قوانین در بحرین با مشکل مواجه میشود. حقوق فردی و مالکیت گاهی اوقات نادیده گرفته میشوند.
قانون جنگ ایران:
ایران قوانین جنگ خود را بر اساس اصول اسلامی و حقوق بینالملل تنظیم کرده است. قانون جنگ ایران به حمایت از غیرنظامیان و رعایت حقوق انسانی توجه دارد. ایران در جنگهای گذشته، اقداماتی را انجام داده که نشاندهنده رعایت قوانین جنگ است.
قانون جنگ بحرین:
قانون جنگ بحرین نیز وجود دارد، اما گاهی اوقات اجرای آن با مشکل مواجه میشود. اقداماتی مثل اعدام بهخاطر عکسبرداری از خسارتهای جنگی، نشاندهنده عدم رعایت کامل قوانین جنگ است. بحرین در برخی مواقع از قوانین جنگ به عنوان ابزار سیاسی استفاده میکند.
نقاط قوت و ضعف قانون ایران
نقاط قوت: رعایت اصول اسلامی و بینالمللی حمایت از آزادی بیان در محدوده قانونی و تلاش برای هماهنگی با قوانین جهانی و توجه به حقوق انسانی در قوانین جنگ
نقاط ضعف: گاهی اجرای قوانین با مشکل مواجه میشود و نیاز به بهروزرسانی برخی قوانین جزا و نیاز به افزایش آگاهی عمومی درباره قوانین بینالمللی است.
ایران بهخوبی اصول حقوقی و اسلامی را رعایت میکند. اما بحرین، در این مورد، اقداماتی انجام داده است که از منظر حقوق بینالملل و اسلامی، غیرقابل قبول است. این موضوع، نشان میدهد که چگونه یک کشور میتواند با بهرهگیری از قوانین غربی، حقوق انسانی را نادیده بگیرد. در مقابل، ایران با توجه به اصول اسلامی و حقوق بینالملل، یک الگوی قابل تقلید را ارائه میدهد.
نتیجهگیری:
ایران قوانین جزا، مدنی و جنگ خود را با توجه به اسلام و حقوق بینالملل تنظیم کرده است. بحرین، در برخی موارد، اقداماتی انجام میدهد که از منظر حقوقی و اخلاقی غیرقابل قبول است. این موضوع، نشان میدهد که چگونه قوانین میتواند به عنوان یک ابزار سیاسی استفاده شوددر واقع، تفاوت اساسی در آنجاست که حقوق در ایران، برآمده از یک جهانبینی الهی و انسانی، در خدمت «حمایت» از فرد و جامعه است، اما در نمونه بحرین، قانون به جای حمایت از حقوق شهروند، به ابزاری برای «تهدید» و «کنترل» بدل گشته است. این گزارش نشان میدهد که بهرهگیری از پوشش ظاهری قوانین مدرن، بدون توجه به بسترهای انسانی و اخلاقی، میتواند به خشونتبارترین نتایج منجر شود؛ خطری که جامعه بینالمللی باید با نگاهی نقادانه به نظاره آن بنشیند و صدای اعتراض خود را در برابر این مصادیق نقض فاحش حقوق بشر، به گوش حاکمان بحرین برساند.
نویسنده: ریحانه حسن پور
وکیل پایه یک دادگستری – پژوهشگر حقوق جزا و حقوق مدنی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟