نسل اینستاگرامی و بحران هویت؛ چالش پنهان نسل جوان

مقدمه

در سال‌های اخیر، شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه اینستاگرام، بخش جدایی‌ناپذیر زندگی نوجوانان و جوانان شده است. اگرچه این فضا امکان ارتباط، یادگیری و سرگرمی را فراهم کرده، اما در دل خود تهدیدهایی جدی برای سلامت روان نسل جدید دارد. یکی از مهم‌ترین این تهدیدها، بحران هویت است؛ بحرانی که می‌تواند تبعات اجتماعی گسترده‌ای در آینده داشته باشد.

اینستاگرام؛ ویترین زندگی یا میدان رقابت؟

اینستاگرام در ظاهر بستری برای نمایش لحظات زندگی است، اما در عمل به صحنه‌ای برای رقابت بی‌پایان میان کاربران تبدیل شده است. نوجوانان برای جلب توجه، ناچارند تصویری ایده‌آل از خود ارائه دهند. این روند باعث می‌شود فاصله‌ی میان «خود واقعی» و «خود نمایشی» بیشتر شود و فرد دچار سردرگمی هویتی گردد.

اثرات روانی مقایسه‌های مجازی

تحقیقات نشان می‌دهد نوجوانانی که بیش از چهار ساعت در روز در اینستاگرام وقت می‌گذرانند، بیش از سایرین در معرض علائم افسردگی، اضطراب و کاهش عزت‌نفس هستند. الگوریتم‌های این شبکه با نمایش تصاویر و سبک‌های زندگی اغلب دست‌نیافتنی، مقایسه‌ی دائمی را دامن می‌زنند و احساس ناکافی بودن را در کاربران تقویت می‌کنند.

خانواده و جامعه چه نقشی دارند؟

روانشناسان تأکید می‌کنند که خانواده‌ها باید با فرزندان خود درباره‌ی فضای مجازی گفت‌وگو کنند و مهارت تفکر انتقادی را در آنها تقویت نمایند. در سطح کلان، نظام آموزشی و رسانه‌ها نیز باید با آموزش سواد رسانه‌ای، زمینه‌ی استفاده‌ی سالم‌تر از شبکه‌های اجتماعی را فراهم کنند.

جمع‌بندی

بحران هویت در نسل اینستاگرامی، مسئله‌ای فردی نیست بلکه یک معضل اجتماعی است. اگر امروز برای ارتقای سواد رسانه‌ای، حمایت روانی و ایجاد فضاهای واقعی برای تعامل نسل جوان اقدامی جدی نشود، در آینده با جامعه‌ای مواجه خواهیم شد که با بحران‌های عمیق‌تر روانی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

منابع:

Fardouly, J., Diedrichs, P. C., Vartanian, L. R., & Halliwell, E. (2015). Social comparisons on social media: The impact of Facebook on young women’s body image concerns and mood. Body Image, 13, 38-45.

Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311.

Tiggemann, M., & Slater, A. (2013). NetGirls: The Internet, Facebook, and body image concern in adolescent girls. International Journal of Eating Disorders, 46(6), 630-643.

American Psychological Association. (2017). Social media and mental health.

Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2013). The effects of online communication on adolescents’ well-being and social self-esteem. Developmental Psychology, 49(1), 1-11.