الهام آقابابائی،، توانانیوز، مفهوم دولت رفاه (Welfare State)، وظیفه حاکمیت دیگر تنها حفظ نظم و امنیت نیست، بلکه تأمین حداقلهای معیشتی برای زمان ازکارافتادگی و پیری شهروندان است.
در ایران، بحران ناترازی صندوقهای بازنشستگی تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه یک چالش بنیادین در حقوق عمومی است؛ چرا که پای “حق مکتسبه” میلیونها نفر در میان است.
.۱. ماهیت حقوقی رابطه شهروند و صندوقهای بازنشستگیبرخلاف قراردادهای خصوصی، رابطه بیمهشده با صندوقهای عمومی (مثل تأمین اجتماعی) یک رابطه قانونی و انتظامیافته است. حقوق عمومی بر این باور است که مبالغ واریزی شهروندان، نوعی “مالکیت بنیادین” ایجاد میکند که دولت حق ندارد با تصمیمات سیاسی یا اداری (مانند تغییر سن بازنشستگی بدون رضایت یا جبران) به آن لطمه بزند.
۲. مسئولیت مبنایی دولت در قبال ناترازیطبق اصل ۲۹ قانون اساسی، برخورداری از تأمین اجتماعی حقی است همگانی و دولت مکلف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایتهای مالی فوق را برای یکیک افراد کشور تأمین کند. در یادداشت تحلیلی، این پرسش مطرح میشود: آیا دولت میتواند به بهانه کمبود بودجه، از زیر بار تعهدات قانونی خود شانه خالی کند؟
۳. اصل پایداری مالی و حق بر حکمرانی خوبیکی از اصول نوین حقوق عمومی، «حق بر اداره خوب» است. سوءمدیریت در سرمایهگذاریهای صندوقهای بازنشستگی مصداق بارز نقض حقوق عمومی است. شهروندان حق دارند از حاکمیت بخواهند که داراییهای عمومی را به گونهای مدیریت کند که پایداری حقوق نسلهای آینده تضمین شود
.بحران
صندوقها، آزمون وفاداری دولت به قرارداد اجتماعی است. حقوق عمومی باید به جای نگاه صرفاً بودجهای، از منظر «حق بر امنیت اقتصادی» به این مسئله بنگرد. هرگونه اصلاحات در این حوزه باید با رعایت اصل شفافیت، مشارکت ذینفعان و صیانت از حقوق مکتسبه انجام شود تا اعتماد عمومی که زیربنای ثبات هر حکومتی است، آسیب نبیند.منابع و مآخذ1.عراقی، عزتالله؛ حقوق تأمین اجتماعی، انتشارات سمت (منبع کلاسیک برای درک تعهدات حمایتی دولت).
2.هداوند، مهدی؛ حقوق اداری؛ اصول، مبانی و مدیریت دولتی (برای مطالعه در مورد حق بر اداره خوب)
.3.اصل ۲۹ قانون اساسی و قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی
. 4.گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس در خصوص ناترازی صندوقهای بازنشستگی و راهکارهای حقوقی اصلاح آن.
نویسنده: الهام آقابابائی
دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه تهران
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟