آیا وعده ترامپ برای عدم حمله به ایران پیش از انتخابات، یک فریب انتخاباتی است؟
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ در شرایطی که تنش‌ها میان واشنگتن و تهران بر سر تنگه هرمز و بازار جهانی انرژی ادامه دارد، دونالد ترامپ روز پنجشنبه با اعلام اینکه ایالات متحده تا پس از...
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ در شرایطی که تنش‌ها میان واشنگتن و تهران بر سر تنگه هرمز و بازار جهانی انرژی ادامه دارد، دونالد ترامپ روز پنجشنبه با اعلام اینکه ایالات متحده تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر به ایران حمله نخواهد کرد، بار دیگر معادلات سیاسی و اقتصادی را پیچیده کرده است. این در حالی است که گزارش‌های همزمان از آماده‌سازی گزینه‌های نظامی توسط پنتاگون حکایت دارد و کارشناسان می‌گویند این تناقض می‌تواند هدفی دوگانه داشته باشد: کنترل موقت قیمت نفت و مدیریت افکار عمومی پیش از رأی‌گیری.
وعده انتخاباتی در سایه آماده‌سازی نظامی
دونالد ترامپ روز پنجشنبه ۱۷ مهر با انتشار پیامی اعلام کرد که واشنگتن در حال انجام «گفتگوهای سازنده» با جمهوری اسلامی است و «در هیچ زمانی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای که سوم نوامبر در ایالات متحده برگزار می‌شود، به ایران حمله نخواهد کرد». این اظهارنظر در حالی بیان می‌شود که تنها یک روز پیش از آن، نشریه آتلانتیک به نقل از مقام‌های آگاه دولت آمریکا گزارش داده بود که کاخ سفید خواستار تهیه گزینه‌های حمله به ایران پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای شده است.
این گزارش تصریح می‌کند که برنامه‌ریزی‌های صورت‌گرفته نشان‌دهنده تمایل شدید ترامپ به کاهش قیمت بنزین و نشان دادن پیشرفت در مناقشه با جمهوری اسلامی پیش از زمان رأی‌گیری است. به عبارت دیگر، درست در زمانی که رئیس‌جمهور آمریکا علناً از عدم حمله سخن می‌گوید، دستگاه نظامی این کشور در حال تدارک سناریوهایی برای همین اقدام است. این تناقض آشکار، پرسش‌های جدی درباره ماهیت واقعی این وعده ایجاد می‌کند.
محاسبه قیمت نفت و تورم؛ انگیزه اصلی
آنچه این موضوع را پیچیده‌تر می‌کند، نقش بی‌بدیل قیمت انرژی در معادلات انتخاباتی آمریکاست. در حال حاضر قیمت نفت برنت بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد و تنگه هرمز به‌عنوان شریان حیاتی انتقال نفت، دچار اختلال است؛ وضعیتی که به‌طور مستقیم بر تورم و قیمت بنزین در آمریکا اثر می‌گذارد. ترامپ خود در روزهای اخیر بارها تأکید کرده است که جنگ به‌زودی پایان می‌یابد و به تبع آن قیمت سوخت کاهش خواهد یافت.
از سوی دیگر، داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد که قیمت نفت خام معمولاً پس از ازسرگیری حملات آمریکا افزایش یافته است. این بدان معناست که هرگونه اقدام نظامی جدید، حتی اگر محدود باشد، می‌تواند موج تورمی جدیدی ایجاد کند که مستقیماً بر جیب رأی‌دهندگان آمریکایی اثر بگذارد. در چنین شرایطی، اعلام عدم حمله پیش از انتخابات می‌تواند تلاشی حساب‌شده برای آرام‌سازی موقت بازارهای انرژی و جلوگیری از جهش قیمت بنزین در هفته‌های منتهی به رأی‌گیری باشد.
پایان جنگ پس از انتخابات؛ سناریوی محتمل‌تر
نکته قابل تأمل دیگر، اظهارات ترامپ درباره زمان پایان جنگ است. او پیش‌تر گفته بود که انتظار دارد قیمت نفت پس از انتخابات به‌شدت کاهش یابد. این جمله به‌روشنی نشان می‌دهد که ترامپ نه به دنبال پایان واقعی تنش‌ها، بلکه به دنبال مدیریت زمان‌بندی آن است. اگر جنگ پیش از انتخابات پایان یابد، قیمت نفت سقوط می‌کند و این دستاوردی انتخاباتی برای رئیس‌جمهور محسوب می‌شود. اما اگر جنگ ادامه یابد، قیمت نفت بالا می‌ماند و تورم انتخاباتی را تشدید می‌کند.
در این میان، برخی تحلیل‌ها نشان می‌دهد که خطر افزایش شدید قیمت انرژی تاکنون به‌عنوان عاملی بازدارنده در برابر اقدامات نظامی ترامپ عمل کرده است. در ماه آوریل، همین مسئله ترامپ را واداشت از ورود به یک درگیری آشکار عقب‌نشینی کند و به دنبال راه‌حل دیپلماتیک برود. بنابراین، وعده فعلی را می‌توان تداوم همان منطق محتاطانه دانست، نه لزوماً نشانه‌ای از تغییر راهبرد.
فریب یا تاکتیک؟
ترکیب این شواهد نشان می‌دهد که اعلام عدم حمله پیش از انتخابات را نمی‌توان صرفاً یک تعهد راهبردی تلقی کرد. این اظهارنظر در بستری بیان می‌شود که هم گزارش‌های آماده‌سازی نظامی وجود دارد و هم انگیزه‌های اقتصادی و انتخاباتی قدرتمندی برای کنترل موقت قیمت نفت در کار است. ترامپ در گذشته نیز بارها از ابزار اظهارنظرهای رسانه‌ای برای تأثیرگذاری بر بازار نفت استفاده کرده است؛ الگویی که در آن تهدیدها و وعده‌ها به‌طور متناوب برای شکل‌دهی به انتظارات بازار به کار گرفته می‌شوند.
بنابراین، این وعده را باید در چارچوب یک استراتژی دوگانه تفسیر کرد: از یک سو، آرام‌سازی موقت بازار انرژی و کاهش فشار تورمی بر رأی‌دهندگان؛ و از سوی دیگر، حفظ گزینه نظامی روی میز برای پس از انتخابات. آنچه در نهایت مشخص خواهد کرد که این اظهارنظر یک تعهد واقعی بوده یا یک تاکتیک انتخاباتی، نه متن سخنان ترامپ، بلکه رفتار عملی واشنگتن در هفته‌های آینده و نحوه تعامل با تهران در دوره پس از رأی‌گیری خواهد بود.