از عروسی تا خاک و خون: چگونه حمله آمریکا به کوهستک مرزهای جنایت علیه بشریت را جابه‌جا کرد
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ در شامگاه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، بندر کوهستک در شهرستان سیریک استان هرمزگان، میزبان یک جشن عروسی بود. صدای موسیقی و شادی، جای خود را به انفجار مرگباری داد که...
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ در شامگاه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، بندر کوهستک در شهرستان سیریک استان هرمزگان، میزبان یک جشن عروسی بود. صدای موسیقی و شادی، جای خود را به انفجار مرگباری داد که به گفته نهادهای حقوقی و رسانه‌های بین‌المللی، نه یک حادثه جانبی در جنگ، بلکه مصداقی از نقض قواعد بنیادین حقوق بشردوستانه و تعرض مستقیم به حق حیات غیرنظامیان است.
روایتی که دیگر پنهان نمی‌ماند
بر اساس گزارش‌های رسمی منتشرشده، حمله ارتش آمریکا به یک منزل مسکونی در بندر کوهستک که همزمان با برگزاری مراسم عروسی انجام شد، تاکنون به شهادت ۵ نفر از جمله دست‌کم یک کودک خردسال و مجروح شدن ۶۸ نفر منجر شده است . گزارش‌ها حاکی از آن است که شمار قابل‌توجهی از مجروحان را زنان و کودکان تشکیل می‌دهند .
شاهدان عینی اعلام کرده‌اند که این حمله حدود ساعت ۲۰ شامگاه چهارشنبه و بدون هیچ‌گونه توجیه نظامی و در سکوت کامل خبری انجام شد . پدر امیرمحمد، کودک خردسال شهید این حادثه، در گفت‌وگو با رسانه‌ها گفت: «پسر من سرباز نبود و سلاحی در دست نداشت. او یک کودک خردسال بود که برای شادی و شرکت در جشن عروسی آمده بود، اما بمباران شادی او را به یک فاجعه تبدیل کرد» .
اسنادی که ادعای «اشتباه» را رد می‌کند
مقامات قضایی استان هرمزگان با حضور در محل وقوع حادثه، قطعات و بقایای پرتابه‌های به‌کاررفته را جمع‌آوری و مورد بررسی فنی قرار داده‌اند. رئیس کل دادگستری هرمزگان اعلام کرد که بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد آمریکا از تسلیحات دقیق هدایت‌شونده استفاده کرده است .
بر اساس تحلیل قطعات مکشوفه، کد شناسه نظامی CAGE Code: 96214 درج شده روی بدنه باتری حرارتی به‌کاررفته، طبق پایگاه داده زنجیره تأمین دفاعی ایالات متحده، منحصراً متعلق به کمپانی تسلیحاتی آمریکایی «ریتون» است . این یافته‌ها ادعای مقامات آمریکایی مبنی بر انحراف سامانه پدافندی یا برخورد غیرمستقیم را بی‌اساس می‌کند.
تحقیقات مستقل رسانه‌های غربی نیز این یافته‌ها را تأیید کرده است. خبرگزاری رویترز با اتکا به نظر چهار کارشناس مستقل ارزیابی تسلیحات، به این نتیجه رسیده که الگوی انفجار و تخریب در محل حادثه با اصابت مستقیم یک بمب ۵۰۰ پوندی آمریکایی مطابقت دارد . نیویورک تایمز نیز با تطبیق تصاویر ماهواره‌ای، ویدئوهای تأییدشده و بقایای مهمات، قطعات کشف‌شده در محل حمله را به خانواده بمب‌های هدایت‌شونده JSOW ساخت آمریکا نسبت داده است .
نهادهای حقوقی: این جنایت جنگی است
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که آنچه در بندر کوهستک رخ داده، صرفاً یک حادثه نظامی یا رخداد جانبی در جریان مخاصمه نیست، بلکه در صورت احراز واقعیت‌های میدانی و عدم وجود هدف نظامی مشروع در محل، نمونه‌ای جدی از نقض قواعد بنیادین حاکم بر مخاصمات مسلحانه و تعرض مستقیم به حق حیات و امنیت غیرنظامیان است .
بر اساس اصل تفکیک در حقوق بشردوستانه بین‌المللی، طرف‌های مخاصمه مکلف‌اند در همه حال میان غیرنظامیان و رزمندگان و نیز میان اهداف غیرنظامی و نظامی تمایز قائل شوند و حملات خود را صرفاً متوجه اهداف نظامی کنند . کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز بر ممنوعیت حمله مستقیم به غیرنظامیان و اموال غیرنظامی تأکید کرده است . رئیس کل دادگستری هرمزگان نیز تأکید کرد که حمله به تجمعات غیرنظامی و مراسم سنتی عروسی نقض آشکار قواعد آمره حقوق بین‌الملل بشردوستانه و کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو محسوب می‌شود .
سکوتی که معنادار است
ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران، سکوت و انفعال برخی نهادهای بین‌المللی و مدعیان حقوق بشر در قبال این حملات را تأسف‌بار و نشانه‌ای دیگر از برخوردهای دوگانه و گزینشی با مفهوم حقوق بشر و قواعد حقوق بشردوستانه دانسته است .
تحلیلگران مسائل بین‌الملل معتقدند این سکوت در حالی رخ می‌دهد که همین نهادها در قبال تحولات مشابه در سایر نقاط جهان واکنش‌های سریع و صریح نشان می‌دهند. یک تحلیل منتشرشده در این زمینه تصریح می‌کند: «اروپا در بسیاری از تحولات جهانی بیانیه صادر می‌کند. درباره حقوق بشر سخن می‌گوید. از حقوق بین‌الملل دفاع می‌کند. اما وقتی زنان و کودکان ایرانی قربانی حملات آمریکا می‌شوند، صدای اعتراض آن‌ها شنیده نمی‌شود» .
پیگیری حقوقی؛ مسیری دشوار اما ضروری
رئیس کل دادگستری هرمزگان از ثبت شکایت خانواده‌های شهدا، جانبازان و آسیب‌دیدگان این حمله خبر داده و تأکید کرده که مستندات و مدارک موجود از جمله گزارش کارشناسان و بقایای تسلیحات به‌کاررفته در پرونده ثبت و ضمیمه شده است . وی اعلام کرده که پرونده حقوقی جامعی جهت تعقیب آمران و عاملان این جنایت جنگی و تأمین‌کنندگان سلاح‌های به‌کاررفته در محاکم ذی‌صلاح داخلی و مراجع حقوقی و بین‌المللی تشکیل می‌شود .
با این حال، تجربه پرونده‌های پیشین نشان می‌دهد که دسترسی به عدالت در ساختار کنونی حقوق بین‌الملل دشوار است. یک نماینده مجلس با اشاره به تحریم قضات دیوان کیفری بین‌المللی از سوی آمریکا برای جلوگیری از صدور احکام، اذعان کرده که «به دلیل رویکرد تکبرآمیز و قلدری‌های سیاسی آمریکا، دسترسی به عدالت سریع و اجرایی دشوار است؛ اما نباید اجازه داد این موانع، انگیزه ما را برای پیگیری حقوقی از بین ببرد» .
آنچه در کوهستک رخ داد، فراتر از یک حادثه نظامی است. تبدیل یک جشن عروسی به صحنه کشتار غیرنظامیان، آن هم با تسلیحات دقیق هدایت‌شونده، پرسشی بنیادین را پیش می‌کشد: اگر حمله به جمعی از زنان و کودکان در یک مراسم شادی، حتی با استانداردهای دوگانه قدرت‌های بزرگ، جنایت علیه بشریت محسوب نمی‌شود، پس چه چیزی مصداق این جنایت است؟