افشاگری ان‌اچ‌کی ژاپن: سازمان ملل جنایت جنگی آمریکا در میناب و لامرد را تأیید کرد
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ هیئت حقیقت‌یاب شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در تازه‌ترین گزارش خود، با استناد به شواهد مستند، «دلایل موجه» برای وقوع جنایت جنگی توسط ارتش آمریکا در حملات...
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ هیئت حقیقت‌یاب شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در تازه‌ترین گزارش خود، با استناد به شواهد مستند، «دلایل موجه» برای وقوع جنایت جنگی توسط ارتش آمریکا در حملات به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در میناب و مجتمع ورزشی در لامرد را تأیید کرده است. رسانه بین‌المللی NHK ژاپن نخستین رسانه بزرگی بود که ابعاد این افشاگری را پوشش داد.
هیئت حقیقت‌یاب مستقل بین‌المللی سازمان ملل متحد درباره ایران، روز پنجشنبه ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ گزارش خود را منتشر کرد و اعلام داشت که «دلایل موجهی» وجود دارد که نشان می‌دهد ایالات متحده با انجام حملات موشکی مرگبار به یک مدرسه در جنوب ایران در اوایل سال جاری، مرتکب جنایت جنگی شده است. رسانه بین‌المللی NHK ژاپن با استناد به این گزارش، در اقدامی بی‌سابقه ابعاد این جنایت جنگی را افشا کرد و تأکید نمود که ارتش آمریکا با بی‌احتیاطی و نادیده گرفتن جان غیرنظامیان، مرتکب حمله کور شده است.
این گزارش که قرار است به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو ارائه شود، به بررسی دو حمله جداگانه پرداخته است: نخست، حمله موشکی به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در شهر میناب واقع در استان هرمزگان که در ماه فوریه انجام شد و دست‌کم ۱۵۰ نفر از جمله حدود ۱۲۰ دانش‌آموز دختر و پسر را به کام مرگ کشاند. دوم، حمله به یک مجتمع ورزشی و منطقه مسکونی در شهر لامرد در استان فارس که در همان روز رخ داد و بر اساس گزارش‌ها، دست‌کم ۲۱ غیرنظامی از جمله ۷ کودک جان باختند.
هیئت حقیقت‌یاب در گزارش خود تأکید کرده که ایالات متحده «در انجام تعهد خود مبنی بر به‌کارگیری تمام اقدامات ممکن برای اطمینان از اینکه هدف مورد نظر یک هدف نظامی بوده است، کوتاهی کرده» و حمله هوایی را «با آگاهی از خطر قابل‌توجهِ اصابت به یک هدف غیرنظامی» انجام داده است. این نهاد بین‌المللی نتیجه گرفته که آمریکا مرتکب «جنایت جنگیِ انجام حملات بی‌رویه» شده است؛ حملاتی که منجر به تلفات جانی و جراحت غیرنظامیان و آسیب به اماکن غیرنظامی گردیده است.
گزارش می‌افزاید که مدرسه شجره طیبه یک «هدف غیرنظامی به‌وضوح قابل شناسایی» بوده و هیچ مدرکی دال بر استفاده نظامی از آن وجود ندارد، هرچند این مدرسه در مجاورت یک تأسیسات دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار داشته است. همچنین در مورد حمله به لامرد، هیئت حقیقت‌یاب اعلام کرد که ارتش آمریکا موشکی شلیک کرده که ساچمه‌های فلزی کوچک (گلوله‌های تنگستن) را در مناطق مسکونی پخش کرده و این حمله نیز می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد.
واکنش واشینگتن به این گزارش سریع و قاطع بود. یک مقام وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که ایالات متحده «به یافته‌های این گزارش اعتبار نمی‌دهد» و تأکید کرد که حفاظت از غیرنظامیان برای آمریکا از بالاترین اهمیت برخوردار است. کاخ سفید نیز در بیانیه‌ای تند، شورای حقوق بشر سازمان ملل را به «بی‌ارزش خواندن حقوق بشر» متهم کرد و مدعی شد که تنها طرفی که در این مناقشه مرتکب جنایت جنگی شده، «رژیم ایران» است. در تحولی مرتبط، آمریکا رسماً از شورای حقوق بشر سازمان ملل خارج شد؛ اقدامی که ناظران آن را تلاشی برای فرار از پاسخگویی در قبال یافته‌های این گزارش ارزیابی می‌کنند.
این در حالی است که سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشری همچون عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر نیز پیش‌تر خواستار تحقیق درباره حمله به مدرسه میناب به‌عنوان جنایت جنگی شده بودند. عفو بین‌الملل در گزارش خود تأکید کرده بود که حمله آمریکا به این مدرسه، «غیرقانونی» بوده و کسانی که در برنامه‌ریزی و اجرای آن نقش داشته‌اند باید پاسخگو باشند. دیده‌بان حقوق بشر نیز این حمله را «حمله غیرقانونی» توصیف کرده و خواستار تحقیق بین‌المللی شده بود.
در مجموع، این گزارش سازمان ملل متحد را می‌توان یک نقطه عطف حقوقی بین‌المللی دانست که برای نخستین بار در سطح نهادهای رسمی سازمان ملل، مسئولیت آمریکا در جنایت جنگی علیه غیرنظامیان ایرانی — از جمله کودکان — را به‌طور مستند تأیید می‌کند. با این حال، چالش اصلی پیش رو، اجرای عدالت و پاسخگویی عاملان این جنایات است؛ موضوعی که با خروج آمریکا از شورای حقوق بشر و رد قاطع یافته‌های این نهاد از سوی واشینگتن، مسیر دشواری را پیش روی جامعه بین‌المللی قرار داده است.