دستبسته با بزرگترین چکش جهان؛ روایت نیویورکتایمز از دام جنگ ایران و معمای خروج آبرومندانه ترامپ
مریم حسین زاده هنزایی،توانانیوز_ پنج ماه پیش، دونالد ترامپ با وعده «پایان سریع برنامه هستهای ایران» و «سرنگونی دولت ایران»، پای در جنگی گذاشت که به زعم او با «مدل ونزوئلا» – تغییر حکومت از...
مریم حسین زاده هنزایی،توانانیوز_ پنج ماه پیش، دونالد ترامپ با وعده «پایان سریع برنامه هستهای ایران» و «سرنگونی دولت ایران»، پای در جنگی گذاشت که به زعم او با «مدل ونزوئلا» – تغییر حکومت از طریق قدرت نظامی قاطع – به سرعت به نتیجه میرسید. اما امروز، نیویورکتایمز در تحلیلی از دیوید ای. سنگر، خبرنگار ارشد خود، تصویری کاملاً متفاوت ترسیم کرده است: ترامپ در دامی گرفتار شده که خودش ساخت. رئیسجمهوری که زمانی میگفت تنها محدودیتش «اخلاق شخصی» اوست، اکنون با واقعیتهای تلخی روبرو است که هیچکدام در محاسبات اولیهاش جایی نداشتند.
شکاف میان وعده و واقعیت: اهداف محققنشده از وعده «پایان سریع» تا دامی که خودش ساخت
ترامپ در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ عملیات نظامی تمامعیار علیه ایران را آغاز کرد. پنج ماه بعد، هیچیک از اهداف اعلامشده او محقق نشده است:
– برنامه هستهای ایران نه پایان یافته و نه حتی به طور جدی تضعیف شده است. بخش قابلتوجهی از مواد غنیشده ایران همچنان در تأسیسات زیرزمینی نگهداری میشود.
– دولت ایران سرنگون نشده و رهبری آن همچنان بر مسند قدرت است.
– تنگه هرمز که برای چند هفته کوتاه پس از آتشبس ۱۴ ژوئن گشوده شد، بار دیگر مسدود شده و کشتیها از ترس حملات ایران از آن اجتناب میکنند.
آتشبس ۱۴ ژوئن که ترامپ آن را «پیروزی» خوانده بود، کمتر از یک ماه بعد – دقیقاً در ۱۰ ژوئیه – رسماً شکسته شد و جنگ از سر گرفته شد. نیویورکتایمز این توافق را «یادداشت تفاهمی ۱۴ بندى» توصیف کرده که «با شتاب تدوین شد تا ترامپ بتواند اعلام کند به توافقی دست یافته، هر توافقی»؛ توافقی که «مفاد اصلی را دور زده بود».
سه گزینه، سه بنبست
بر اساس گزارش نیویورکتایمز، ترامپ و مشاوران ارشدش – از جمله معاون اول جیدی ونس، وزیر دفاع پیت هگزت، رئیس ستاد مشترک ارتش ژنرال دن کین، دامادش جرد کوشنر و فرستاده ویژه استیو ویتکاف – در هفتههای اخیر سه گزینه اصلی را بررسی کردهاند؛ اما هیچکدام از نظر سیاسی یا راهبردی قابلقبول نیست:
تشدید نظامی حملات گستردهتر، از جمله تصرف جزیره خارک یا تأسیسات هستهای ، نیاز به نیروی زمینی (که ترامپ میداند افکار عمومی از آن حمایت نمیکند؛ تلفات غیرنظامی بالا و بحران انسانی؛ کاهش خطرناک ذخایر موشکهای پاتریوت ،
، فشار اقتصادی ، اعمال تحریمهای جدید و محاصره دریایی ، زمانبر بودن اثرگذاری؛ در گذشته نیز نتیجهبخش نبوده؛ نیاز به حضور نظامی مستمر در منطقه ،
، اعلام پیروزی و خروج ، خروج یکطرفه با ادعای دستیابی به اهداف ، واگذاری کنترل تنگه هرمز به ایران؛ باقی ماندن برنامه هستهای ایران؛ شکست آشکار در برابر اهداف اعلامشده
محدودیتهای نظامی؛ وقتی «بزرگترین چکش» کافی نیست
نیویورکتایمز به یک پارادوکس اساسی در استراتژی ترامپ اشاره میکند: او «بزرگترین چکش جهان» را در دست دارد، اما تنها با قدرت هوایی و دریایی – بدون نیروی زمینی – نمیتوان به اهداف راهبردی دست یافت. اشغال جزیره خارک، تصرف تأسیسات هستهای یا سرنگونی دولت، همگی نیازمند عملیات زمینی در مقیاس گسترده هستند.
مهمتر اینکه، ذخایر مهمات آمریکا به سطح هشداردهندهای کاهش یافته است. پس از ۱۳ شب پیاپی حملات هوایی، ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت در منطقه فرماندهی مرکزی (سنتکام) به خطرناکترین سطح رسیده است. ژنرال دن کین در محافل خصوصی هشدار داده که ازسرگیری عملیات رزمی بزرگ، ذخایر موجود را به طرز خطرناکی کاهش خواهد داد. خود ترامپ اما این گزارشها را رد کرده و میگوید آمریکا «بیش از هرکسی در جهان مهمات دارد».
فشارهای سیاسی؛ جنگ تکحزبی و افکار عمومی رویگردان
بحران ترامپ فقط نظامی نیست؛ ابعاد سیاسی آن شاید تهدیدکنندهتر باشد:
افکار عمومی: نظرسنجی واشنگتنپست نشان میدهد تنها ۲۹٪ از آمریکاییها از نحوه مدیریت جنگ توسط ترامپ حمایت میکنند.
شکاف حزبی: برای اولین بار در تاریخ مدرن آمریکا، یک حزب (دموکراتها) بهطور یکپارچه به درخواست بودجه جنگی ترامپ رأی منفی داده و خواستار خروج فوری از جنگ شدهاند.
شکاف درونحزبی: حتی در میان جمهوریخواهان، ۴ نماینده در رأیگیری برای توقف عملیات نظامی علیه ایران «شورش» کردند. سناتور جمهوریخواه رند پال هشدار داده که جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای نوامبر «به دلیل این جنگ، دچار واکنش منفی رایدهندگان خواهند شد».
ناامیدی و غیرقابلپیشبینیتر شدن ترامپ
ناامیدی عمیق، رئیسجمهور را «غیرقابلپیشبینیتر از قبل» کرده است. کارمندان کاخ سفید او را فردی توصیف میکنند که «بهشدت سرخورده شده» و تصمیماتش «ناگهانیتر» شده است.
ترامپ در نشست ناتو در آنکارا تهدید کرد که «جزیره کلیدی پردازش نفت ایران» را تصرف کرده و به «زیرساختها و تأسیسات نمکزدایی» ایران حمله خواهد کرد. کارشناسان این حملات را «جنایت جنگی» توصیف کردهاند. اما ترامپ از اجرای این تهدیدها خودداری کرده – نشانهای دیگر از شکاف میان لفاظیهای او و واقعیتهای میدان.
تجهیزات نظامی در منطقه و سوخترسان؛ آیا این عوامل به ادامه جنگ دامن میزنند؟
سؤال کاربر درباره «تجهیزات زیاد در منطقه از جمله سوخترسان» و تأثیر آن بر ادامه درگیری، به یکی از حساسترین نکات تحلیل نیویورکتایمز اشاره دارد:
وجود تجهیزات نظامی گسترده در منطقه، برخلاف تصور رایج، نمیتواند انگیزهای برای تداوم جنگ باشد؛ بلکه خود به عاملی برای تردید و توقف تبدیل شده است.
دلایل :
۱. آسیبپذیری زیرساختهای سوخترسان: ایران در حملات اخیر، ۱۲ مخزن سوخت، ۱۷ انبار مهمات و قطعات یدکی، و ۶ سایت موشکی آمریکا را هدف قرار داده است. این حملات نشان میدهد که حضور گسترده تجهیزات، نه یک مزیت، بلکه یک نقطه آسیبپذیر است.
۲. هزینههای سرسامآور: نیروی دریایی آمریکا هشدار داده که بودجه سال ۲۰۲۶ «هزینههای جنگ علیه ایران را پیشبینی نکرده» و برای تأمین هزینههای جنگ مجبور به «کاهشهای شدید» در سایر بخشها شده است.
۳. استراتژی «پذیرش خسارت»: به گفته تحلیلگران نظامی، فرماندهان آمریکایی برای حفظ ذخایر موشکهای رهگیر، پذیرفتهاند که به زیرساختهایی مانند باندهای فرود، رادارها و انبارهای سوخت خسارت وارد شود، زیرا بازسازی این تأسیسات سریعتر از جایگزینی موشکهای تمامشده است.
بنابراین، وجود تجهیزات گسترده در منطقه، نه عاملی برای تداوم جنگ، بلکه یکی از دلایل تردید ترامپ برای تشدید درگیری است، زیرا این تجهیزات در صورت گسترش جنگ، هدفی آسان برای حملات ایران خواهند بود.
تأثیر بر آینده تفاهمنامه و چشمانداز دیپلماسی
در مورد تأثیر این وضعیت بر «ادامه تفاهمنامه»، باید به چند نکته توجه کرد:
۱. تفاهمنامه ۱۴ ژوئن عملاً از بین رفته است. ترامپ در ۱۰ ژوئیه رسماً به کنگره اعلام کرد که جنگ با ایران از سر گرفته شده.
۲. دیپلماسی در بنبست کامل قرار دارد. هیچ مذاکرهای برای آینده نزدیک برنامهریزی نشده است.
۳. رویکرد «همه چوب و هیچ هویج»: پس از شکست آتشبس، دولت ترامپ به استراتژی تحریمهای نفتی و حملات هوایی بازگشته است. معاون اول ونس گفته: «اگر به کشتیها شلیک کنند، به شدت به آنها ضربه خواهیم زد.» اما این استراتژی پیشتر نیز جواب نداده و دلیلی وجود ندارد که این بار نتیجه متفاوتی داشته باشد.
۴. ایران حاضر به همکاری برای خروج آبرومندانه نیست. ایران اعلام کرده که همچنان کنترل تنگه هرمز را در دست دارد و به دنبال ازسرگیری مذاکرات صلح با آمریکا نیست.
جمعبندی: معمای بیراهحل ترامپ
نیویورکتایمز در جمعبندی تحلیل خود، به نکته کلیدی اشاره میکند: نتیجه جنگ ایران میتواند میراث سیاسی ترامپ را تعریف کند؛ اگر او بدون دستیابی به اهداف اولیهاش از جنگ خارج شود، «ثابت خواهد کرد که حتی قدرتمندترین ارتش جهان نیز به تنهایی نمیتواند اهداف پیچیده سیاسی را محقق کند».
ریچارد هاس، دیپلمات پیشین آمریکایی، وضعیت را چنین خلاصه کرده است: «ترامپ ابتدا امیدوار بود با بمباران، ایران را به تغییر رژیم وادارد، سپس امیدوار بود با بمباران، آنها را به تسلیم وادارد – اما هیچکدام کار نکرد.»
ترامپ امروز در جایی ایستاده که بزرگترین چکش جهان را در دست دارد، اما نمیداند بر چه چیزی بکوبد؛ و هر چه بیشتر بکوبد، دیوارِ دامی که خودش ساخته، محکمتر بر گردنش فرو میریزد.