سئول در تنگنای هرمز؛ ناوگان کره ای در آستانه ورود به آتش‌باران یا یک مانور سیاسی؟

مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز ـ در روزهای اخیر، خبری تیتر رسانه‌های جهان را به خود اختصاص داده است که می‌تواند معادلات پیچیده ژئوپلیتیکی خاورمیانه را بار دیگر دستخوش تغییر کند. رسانه‌های کره جنوبی از آماده‌سازی این کشور برای اعزام یک یگان نظامی شامل هواپیماهای گشت دریایی، کشتی پشتیبانی لجستیکی و تیم خنثی‌سازی مهمات به تنگه هرمز خبر داده‌اند. اما در حالی که برخی منابع از «تصمیم قطعی» سئول سخن می‌گویند، دفتر ریاست‌جمهوری کره جنوبی هر گونه تصمیم نهایی را تکذیب کرده است. این ابهام، سوال اساسی را پیش می‌کشد: آیا کره جنوبی واقعاً قصد دارد پا به یکی از حساسترین و خطرناک‌ترین میدان‌های نظامی جهان بگذارد؟

بررسی میدانی: آماده‌سازی یا شایعه‌پراکنی؟

شبکه تلویزیونی SBS کره جنوبی به نقل از یک مقام ارشد وزارت دفاع این کشور گزارش داده است که سئول در حال «آماده‌سازی‌های عینی» برای اعزام نیروی دریایی به تنگه هرمز است. بسته اعزامی شامل هواپیماهای گشت دریایی P-8 Poseidon، یک کشتی پشتیبانی لجستیکی نیروی دریایی و یک تیم خنثی‌سازی مهمات (EOD) از یگان ویژه UDT/SEAL خواهد بود.

روزنامه چوسون ایلبو نیز گزارش داده که دولت کره جنوبی ماه گذشته میلادی به واشنگتن اعلام کرده که آمادگی دارد یک ناو پشتیبانی رزمی و گشت دریایی را به همراه ۱۵۰ نیروی نظامی به تنگه هرمز اعزام کند و فرآیند اخذ مجوز از پارلمان را کلید زده است. به گفته منابع، لایحه درخواست مجوز اعزام نیرو ممکن است همین ماه به پارلمان ارائه شود.

اما در نقطه مقابل، دفتر ریاست‌جمهوری کره جنوبی (کاخ آبی) با انتشار بیانیه‌ای، تمامی گزارش‌های مربوط به «قریبالوقوع» بودن این اعزام را نادرست خوانده و اعلام کرده است: «هنوز هیچ تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است.» یک مقام ارشد کاخ آبی نیز به خبرگزاری یونهاپ گفته که سئول در حال بررسی «گزینه‌های مختلف» است و هر گونه مشارکت نظامی باید در چارچوبی صورت گیرد که به آمادگی دفاعی کره جنوبی در برابر تحولات شبه‌جزیره کره آسیب نزند.

فشار ترامپ؛ موتور محرکه تصمیم‌سازی سئول

پشت پرده این تحولات، نام دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به وضوح خودنمایی می‌کند. ترامپ در ماه اوت (مرداد) دستور داد مشارکت نیروهای آمریکایی در رزمایش‌های مشترک با کره جنوبی به‌طور قابل‌توجهی کاهش یابد. او همچنین ارتش آمریکا را موظف کرد تمرینات آبی-خاکی مشترک پیش‌بین‌شده برای این ماه را لغو کند.

ترامپ بارها در ملاء عام از سئول به دلیل خودداری از کمک به آمریکا در جنگ با ایران انتقاد کرده و مدعی شده که رئیس‌جمهور کره جنوبی به درخواست او پاسخ «نه، متشکرم» داده است. به گزارش بلومبرگ، دولت ترامپ اکنون به دنبال آن است که متحدان آسیایی خود را به مشارکت در پرونده جنگ با ایران ترغیب کند.

یک مقام دولتی کره جنوبی در توجیه این اقدام اعلام کرده که ارتش کشورش تلاش می‌کند به گونه‌ای در خلیج فارس مشارکت کند که آمادگی رزمی آن در برابر تحولات شبه‌جزیره کره آسیب نبیند. با این حال، کارشناسان معتقدند که این اظهارات بیش از آنکه یک راهبرد نظامی باشد، یک عقب‌نشینی سیاسی در برابر فشارهای واشنگتن است.

سایر کشورها در تنگه هرمز چه می‌کنند؟

تنگه هرمز در ماه‌های اخیر به کانون یک ائتلاف نظامی بین‌المللی تبدیل شده است. در ۱۲ مه ۲۰۲۶، بیانیه‌ای مشترک از سوی بریتانیا، فرانسه، آلبانی، استرالیا، بحرین، بلژیک، بلغارستان، کانادا، کرواسی، جمهوری چک، دانمارک، استونی، فنلاند، آلمان، یونان، ژاپن، کوزوو، لتونی، لیتوانی، مونته‌نگرو، هلند، نروژ، لهستان، پرتغال، قطر، کره جنوبی، رومانی، اسلواکی و سوئد منتشر شد.

این ائتلاف که با رهبری بریتانیا و فرانسه شکل گرفته، هدف خود را «تضمین عبور آزاد کشتی‌ها از تنگه هرمز» اعلام کرده است. نکته قابل توجه اینکه برخی کشورهای اروپایی از جمله آلمان، ایتالیا، هلند و ژاپن به‌طور رسمی با اعزام ناوهای جنگی به منطقه مخالفت کرده‌اند.

در مقابل، ایران هشدار داده است که هر گونه مشارکت نظامی علیه ایران در تنگه هرمز را «به منزله مشارکت نظامی مستقیم در تجاوز و جنگ نظامی» تلقی خواهد کرد. یک مقام ارشد ایرانی به شبکه المیادین گفته است: «به کره جنوبی هشدار می‌دهیم که هرگونه مشارکت این کشور علیه ایران در تنگه هرمز را به منزله مشارکت نظامی در تجاوز تلقی خواهیم کرد.»

پیش از این، در ماه مه ۲۰۲۶، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، تصمیم کره جنوبی برای عدم مشارکت در عملیات نظامی تنگه هرمز را «اقدامی عاقلانه» خوانده بود.

پیامدهای این تصمیم برای کره جنوبی

۱. پیامدهای امنیتی:ورود کره جنوبی به تنگه هرمز، این کشور را در صف اول تقابل با ایران قرار می‌دهد. با توجه به اینکه ایران پیش‌تر اعلام کرده که «تنگه هرمز برای عبور کشتی‌های طرف‌های متجاوز و حامیان آنها مسدود است»، حضور نظامی سئول می‌تواند منافع اقتصادی عظیم این کشور را به خطر بیندازد. کره جنوبی بیش از ۹۰ درصد از انرژی اولیه خود را وارد می‌کند که حدود ۷۰ درصد نفت خام آن از طریق تنگه هرمز تأمین می‌شود.

۲. **پیامدهای سیاسی داخلی:** نظرسنجی مؤسسه گالوپ کره در ماه مارس نشان داد که ۵۵ درصد مردم با اعزام ناوهای جنگی کره جنوبی به تنگه هرمز مخالف هستند و تنها ۳۰ درصد از این اقدام حمایت می‌کنند. دولت لی جائه میونگ با خطر مواجهه با موج گسترده‌ای از مخالفت‌های داخلی روبرو خواهد بود.

۳. یامدهای دیپلماتیک:** این اقدام می‌تواند روابط سئول با تهران را که در ماه‌های اخیر برای خارج کردن کشتی‌های گرفتار شده کرهای در تنگه هرمز رایزنی‌هایی داشته، به طور جدی تخریب کند. ایران پیش‌تر اعلام کرده بود که شناورهای کشورهای دیگر با هماهنگی با طرف ایرانی مشکلی برای عبور از تنگه هرمز ندارند.

۴.اولین اعزام از زمان عراق اگر این اعزام نهایی شود، اولین استقرار نیروهای کره جنوبی در خارج از کشور بنا به درخواست آمریکا پس از ۲۲ سال، یعنی از زمان اعزام لشکر «زیتون» به عراق در سال ۲۰۰۴ خواهد بود.

جمع‌بندی

واقعیت این است که کره جنوبی هنوز تصمیم قطعی برای اعزام نیرو به تنگه هرمز نگرفته است، اما تحت فشار بی‌سابقه واشنگتن، در حال آماده‌سازی مقدمات این کار است. سئول در تنگنای سیاسی پیچیده‌ای گرفتار شده است: از یک سو، آمریکا به عنوان متحد راهبردی و ضامن امنیت شبه‌جزیره کره، با ابزار کاهش رزمایش‌های مشترک، فشار را روزافزون می‌کند. از سوی دیگر، ایران با هشدارهای صریح نظامی و اقتصادی، هزینه‌های این حضور را به سئول گوشزد می‌کند.

آنچه مسلم است، سرنوشت این تصمیم به میزان زیادی به توازن قوا در داخل کره جنوبی، واکنش افکار عمومی و توانایی دولت لی جائه میونگ در مدیریت همزمان منافع متضاد واشنگتن و تهران بستگی دارد. تا آن زمان، تنگه هرمز نه تنها برای کشتی‌های نفتی، که برای دیپلماسی کره جنوبی نیز به یک «تنگه» واقعی تبدیل شده است.