پیشنهاد جنجالی واشنگتن: معامله خاک اوکراین برای عضویت در ناتو؟
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز – زلنسکی از پیشنهاد آمریکا برای عقب‌نشینی از دونباس در ازای عضویت در ناتو خبر داد؛ طرحی که می‌تواند معادلات جنگ و امنیت اروپا را دستخوش تحولی بنیادین...
مریم حسین‌زاده هنزایی، توانانیوز – زلنسکی از پیشنهاد آمریکا برای عقب‌نشینی از دونباس در ازای عضویت در ناتو خبر داد؛ طرحی که می‌تواند معادلات جنگ و امنیت اروپا را دستخوش تحولی بنیادین کند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در اظهاراتی جنجالی اعلام کرد که ایالات متحده پیشنهاد کرده است کشورش در ازای دریافت عضویت در پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، از منطقه دونباس به نفع روسیه عقب‌نشینی کند. این خبر که به سرعت در رسانه‌های بین‌المللی بازتاب یافت، نشان‌دهنده چرخش در راهبرد واشنگتن برای پایان دادن به جنگ فرسایشی اوکراین است؛ جنگی که پس از بیش از دو سال، همچنان هزینه‌های انسانی و اقتصادی سنگینی بر کی‌یف و حامیان غربی آن تحمیل می‌کند.
بر اساس این گزارش، طرح پیشنهادی آمریکا ظاهراً بر یک معامله تاریخی استوار است: اوکراین حاکمیت عملی خود بر منطقه دونباس—که از سال ۲۰۱۴ کانون درگیری‌های جدایی‌طلبانه مورد حمایت مسکو بوده و در جنگ اخیر نیز صحنه نبردهای شدید بوده است—را به روسیه واگذار کند، اما در عوض، مسیر عضویت آن در ناتو هموار شود. زلنسکی بدون ارائه جزئیات بیشتر درباره شرایط دقیق این پیشنهاد، آن را تأیید کرده است. هنوز واکنش رسمی کرملین به این گزارش منتشر نشده، اما ناظران معتقدند مسکو احتمالاً با هرگونه گسترش ناتو به خاک اوکراین مخالفت خواهد کرد؛ همان مسئله‌ای که بهانه اصلی حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ بود.
این پیشنهاد در حالی مطرح می‌شود که کی‌یف همواره بر تمامیت ارضی خود تأکید کرده و هرگونه واگذاری خاک را رد کرده است. از سوی دیگر، عضویت اوکراین در ناتو نیز به دلیل مخالفت برخی اعضای کلیدی و نگرانی از رویارویی مستقیم با روسیه، با ابهاماتی روبه‌رو بوده است. کارشناسان معتقدند اگر این طرح جدی باشد، می‌تواند به معنای پذیرش نوعی «صلح از طریق زمین» باشد که یادآور توافق‌های مناقشه‌برانگیز تاریخی است. پرسش اصلی این است که آیا زلنسکی—که محبوبیت خود را مدیون مقاومت در برابر روسیه است—می‌تواند چنین عقب‌نشینی را توجیه کند، و آیا افکار عمومی اوکراین آن را به عنوان خیانت به جان‌باختگان جنگ تلقی نخواهند کرد.
در سطح بین‌المللی، این خبر می‌تواند واکنش‌های متفاوتی را برانگیزد. کشورهای اروپایی که نگران بی‌ثباتی طولانی‌مدت در همسایگی خود هستند، ممکن است از هرگونه توافقی که آتش‌بس را تسریع کند استقبال کنند، اما همزمان نسبت به تقویت موقعیت روسیه و تضعیف اصل حاکمیت ارضی در قاره سبز هشدار خواهند داد. از سوی دیگر، منتقدان در واشنگتن ممکن است این پیشنهاد را نشانه‌ای از ضعف راهبرد آمریکا و عقب‌نشینی از حمایت همه‌جانبه از کی‌یف تفسیر کنند. در هر صورت، اگر این گزارش صحت داشته باشد، می‌توان آن را نقطه عطفی در دیپلماسی جنگ اوکراین دانست؛ نقطه‌ای که در آن منافع ژئوپلیتیک بر شعارهای اصولی سایه می‌افکند و آینده امنیت اروپا را در هاله‌ای از ابهام فرو می‌برد.