چرخش ناگهانی در نیویورک: مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا پس از تهدیدهای آتشین ترامپ
مریم حسین زاده هنزایی ، توانانیوز_ در حالی که دونالد ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ایران را به «جهنم» تهدید میکرد، فرستادگانش در طبقهای دیگر مشغول مذاکرهای سهساعته با هیئت...
مریم حسین زاده هنزایی ، توانانیوز_ در حالی که دونالد ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ایران را به «جهنم» تهدید میکرد، فرستادگانش در طبقهای دیگر مشغول مذاکرهای سهساعته با هیئت ایرانی بودند؛ مذاکراتی که به گفته رئیسجمهور آمریکا «بسیار خوب» پیش رفت و میتواند مسیر جنگی هفتماهه را تغییر دهد.
به گزارش خبرگزاری ایلنا، دونالد ترامپ روز سهشنبه در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، از برگزاری یک نشست سهساعته میان نمایندگان آمریکا و ایران خبر داد و آن را «بسیار خوب» و «مفید» توصیف کرد. این نخستین مذاکره سطح بالای شناختهشده میان دو کشور از زمان فروپاشی توافق آتشبس در ژوئیه گذشته است.
جزئیات مذاکرات: ویتکاف و کوشنر در اتاق مذاکره
بر اساس گزارشها، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، و جرد کوشنر، مشاور ارشد کاخ سفید، در این نشست حضور داشتند. ویتکاف پس از پایان مذاکرات به خبرنگاران گفت: «همین حالا احساس بسیار خوبی دارم». ترامپ نیز در اظهاراتی کوتاه پیش از دیدار با ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی خود، تأکید کرد: «آنها جلسه بسیار خوبی داشتند و جلسه دیگری نیز در آینده نزدیک برنامهریزی شده است».
زمانبندی این مذاکرات قابل توجه است: نشست مذکور حدود ساعت ۱۰ صبح به وقت نیویورک آغاز شد، درست زمانی که ترامپ در تریبون مجمع عمومی مشغول تهدید ایران بود. ترامپ در سخنرانی خود گفته بود با یک «تصمیم بزرگ» روبروست: یا توافقی که به ایران امکان بازسازی بدهد، یا «نابودی جمهوری اسلامی» با «سرعتی باورنکردنی».
میدان و دیپلماسی: پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز
همزمان با تحرکات دیپلماتیک، ایران به خبرگزاری ژاپنی کیودو گفته است که تهران پیشنهاد داده در صورت برداشتن گامهای اولیه از سوی آمریکا برای کاهش فشار نظامی، تنگه هرمز را ظرف هفت روز بازگشایی کند. این پیشنهاد پیشتر از طریق واسطهها به واشنگتن منتقل شده و بر ازسرگیری مذاکرات با هدف دستیابی به پایانی پایدار برای خصومتها تأکید دارد.
وضعیت تنگه هرمز به یکی از نقاط فشار اصلی در این جنگ تبدیل شده است. بر اساس گزارشها، پیش از بحران روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ از این آبراه عبور میکردند، اما این رقم به شدت کاهش یافته است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مدعی شده جریان انتقال نفت از تنگه هرمز اکنون به حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد سطح پیشین رسیده و در حال افزایش است.
میانجیگری عربی و مسیر پیشرو
چند کشور عربی حاشیه خلیج فارس که میان ایران و آمریکا میانجیگری میکنند، در حال تلاش برای ترتیب دادن یک دیدار سطح عالی در نیویورک هستند. یک منبع منطقهای به اکسیوس گفته است که این کشورها با هر دو طرف در تماساند تا زمینه این دیدار را فراهم کنند. ترامپ قرار است روز سهشنبه با نمایندگان ۹ کشور عربی دیدار کند و انتظار میرود بسیاری از آنها از او بخواهند تنش با ایران را کاهش دهد.
عباس عراقچی،، نیز صبح سهشنبه در نیویورک با شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، دیدار کرد؛ قطری که یکی از میانجیهای اصلی میان تهران و واشنگتن محسوب میشود.
پیشبینی: توافق پس از انتخابات میاندورهای؟
تحلیلگران معتقدند زمانبندی مذاکرات با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در سوم نوامبر بیارتباط نیست. ترامپ خود در سخنرانی مجمع عمومی گفت: «معتقدم آمریکا پس از انتخابات میاندورهای به توافق با ایران دست خواهد یافت». او افزود: «منطقی نیست که ایران توافق نکند. آنها منتظرند ببینند من در انتخابات میاندورهای چگونه عمل میکنم… اما من هیچ اعتباری برای انتخابات قائل نیستم. تنها چیزی که اهمیت دارد این است که ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد داشت».
با این حال، موانع همچنان جدی است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اعلام کرده هفت شرط ایران برای آغاز هرگونه مذاکره به آمریکا اعلام شده که آزادی داراییهای مسدودشده، توقف حملات و پایان محاصره دریایی از جمله آنهاست. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نیز تأکید کرده تا زمانی که شروط تهران محقق نشود، «روزنهای برای بازگشت به شرایط پیشین مذاکرات و باز شدن تنگه هرمز وجود نخواهد داشت».
از سوی دیگر، روبیو در مصاحبه با فاکس نیوز ضمن استقبال از مذاکره، تأکید کرده که «تصمیمگیرنده نهایی در ایران، رهبر معظم انقلاب است» و این پرسش وجود دارد که آیا هیئت ایرانی در نیویورک از اختیار کافی برای توافق برخوردار است.
آنچه مسلم است، نیویورک این هفته به میدان اصلی آزمون دیپلماسی میان تهران و واشنگتن تبدیل شده؛ آزمونی که نتیجه آن میتواند سرنوشت جنگی را که به آستانه هفتماهگی رسیده، تغییر دهد.